Berriak

ArabaK0-ko kideak dira Edorta Lamo (Arrea), Aitor Etxenike (Kromatiko), Jabi Sarasua (Karmine), María Laskibar eta Iván Sancho (Kea), Luis Hernani (Mano Lenta), Cristian Solana (El Puntido),  Juan Antón (Zaldiarán), Gorka Arrieta (Sua), Beatriz Pascual (Almazen), Aitor Ocio (Bodeguilla), Jon Gil (Bideko), Belén Sandrin eta Jokin Loma (Palacio de Añana), Koldobika Galán eta Asier Moreira (Bode), Luis Angel Pérez (144), Eneko Ochoa (Ballarín), Juan García (El Dolar) eta Laura Muñoz (Urgora). Sare hau eraikitzeko bidean dago; hazi egin nahi du, eta gastronomia kozinatzen den lekuarekiko konpromisoa izateko era gisa ulertzen duten askotariko begirada, sentsibilitate eta proiektuak bildu; espazio partekatu bat da, eta Arabako nortasun gastronomikoa barnetik birpentsatzea du helburu. Kolektiboak zero waste gastronomian oinarritzen ditu bere lan-ildoak, bai eta bertako produktuaren eta Arabako Errioxako ardoaren defentsan, berrikuntza errodunean, komunitatean lan egitean eta beste kultura eta diziplinekiko elkarrizketa izateko prest dagoen abegi bero sortzaile eta sasoikoan. Araban, bertako produktua baino zerbait gehiago ari da ernetzen. Sukaldaritza ulertzeko era ezberdin bat hazten ari da. ArabaK0 izena du, eta hogei sukaldari inguruk osatutako kolektibo ireki bat da, ideia partekatu baten inguruan sortua: gastronomia ez da su artean bakarrik egiten, baizik eta lurrarekiko, kulturarekiko eta pertsonekiko lotura oinarri hartuta. Sukaldari-talde berri hau Gasteizko Abastos merkatuan aurkeztu dute. Honako hauek hartu dute parte aurkezpen-prentsaurrekoan: Elikadurako, Landa Garapeneko, Nekazaritzako eta Arrantzako sailburu Amaia Barredo; Basque Culinary Centerreko zuzendari Joxe Mari Aizega; Mantala Basque Gastronomyko koordinatzaile Imanol Zubelzu; eta kolektiboko kide Edorta Lamo (Arrea), Aitor Etxenike (Kromatiko), Maria Laskibarr (Kea) eta Belén Sandrin (Palacio de Añana). Kolektibo berriko kideek afari esklusibo bat eskainiko dute Basque Culinary Centerren sektoreko ekoizleekin eta eragileekin batera. Proposamen gastronomiko horretan, lurraldearekiko daukaten konpromisoari balioa emango diote, haien filosofia, produktuak, dibertsitatea eta etorkizunerako ikuspegia erakutsi nahian. Honako hauek dira ArabaK0ko kideak: Edorta Lamo (Arrea), Aitor Etxenike (Kromatiko), Jabi Sarasua (Karmine), María Laskibar eta Iván Sancho (Kea), Luis Hernani (Mano Lenta), Cristian Solana (El Puntido),  Juan Antón (Zaldiarán), Gorka Arrieta (Sua), Beatriz Pascual (Almazen), Aitor Ocio (Bodeguilla), Jon Gil (Bideko), Belén Sandrin eta Jokin Loma (Palacio de Añana), Koldobika Galán eta Asier Moreira (Bode), Luis Angel Pérez (144), Eneko Ochoa (Ballarín), Juan García (El Dolar) eta Laura Muñoz (Urgora). Kolektibo hau xede garbi batekin jaio da: lurraldearekin konektatutako sukaldaritza indartzea, bertako produktuan sakon errotutakoa, ingurunearekiko errespetuz jokatzen duena eta etorkizunari begirada kritiko eta sortzailez begiratzen diona.  Aurkezpena Basque Culinary Centerren eta Eusko Jaurlaritzaren artean sortutako Mantala Basque Gastronomy ekimenak antolatu du, haren xedea baita euskal gastronomia garatzea, ezagutza-trukea eta baterako sorkuntza sustatuz. Adierazi dutenez, sarea eraikitzeko bidean da, eta gastronomia kozinatzen den lekuarekiko konpromisoa izateko modu gisa ulertzen duten askotariko begiradak, sentsibilitateak eta proiektuak biltzeko gogotsu dago; espazio partekatu bat da, Arabako nortasun gastronomikoa barrutik birpentsatzekoa, gaur egun denetik eta etortzeko dagoenetik abiatuta.  ArabaK0 sareak lurraldeaz hitz egin nahi du, sasoiaz, egiazko jasangarritasunaz, eta lurra lantzen dutenekiko, abereak hazten dituztenekiko edo eraldatzen dutenekiko harreman zintzoez. Erroa galdu gabe hazteko moduez aritu nahi du. ArabaK0 kolektiboko kide eta sukaldari Edorta Lamok dioenez, «sarea ehuntzeko daukagun gogotik jaio da ArabaK0, elkarrengandik ikasteko grinatik, eta, jardunbide edo produktu onen multzo gisa ez ezik, Arabako gastronomia kultura-mota bizi gisa ere azalduko duen kontakizun sendo bat eraikitzeko desiotik. Hasiera besterik ez da hau. Bidea, baina, jaki onenak bezala, su txikian egiten da, denbora askorekin, besteei entzunez eta zentzuz». Amaia Barredo Elikadurako, Landa Garapeneko, Nekazaritzako eta Arrantzako sailburuak, aldiz, honako hau adierazi du: “Euskadik lidergoa eta nazioarteko posizionamendua garatzen ari da gastronomiaren eta elikaduraren alorrean. Araba ere eskaintza, jarduera eta gaztetasunarekin bat dator eremu horretan. Gaur egun, Arabako Lurraldeak aurrerapauso berri bat ezagutzen du gastronomiaren eta elikaduraren arloan, etorkizunari begirako ikuspegi batekin, ‘Arabak0 Kolektiboa’-k sortuko duen jarduera berriarekin”. Azkenik, Basque Culinary Centerreko zuzendari Joxe Mari Aizegak azpimarratu duenez, «ArabaK0k sukaldarien belaunaldi berri bat ordezkatzen du, inguruarekiko konpromisoa dutenena, sukaldaritza teknikatik askoz harago doala ulertzen dutenena: badakitenena nortasuna dela, lurraldea dela, kultura dela. Basque Culinary Centerrek kolektibitatetik sortzen diren honelako ekimenak sustatzen ditu, ikuspegi eraldatzailea dutenak, funtsezkoak baitira eraikitzeko etorkizuna duen gastronomia errotu bat, mundura ere zabalik dagoena». Gainera, ArabaK0 sareko kideek oinarri bateratu bat adostu dute, landu nahi duten sukaldaritza-estiloa bideratzeaz gainera sektorean sortu nahi dituzten lotura-motak ere zehazten dituena: lotura kolaboratiboagoak, errespetuzkoak eta jomuga jakinak dituztenak. Sarearen lan-ildoen artean, azpimarratzekoak dira zenbait konpromiso gako. Batetik, jasangarritasuna eta jakirik ez xahutzea: ArabaK0k apustu egiten du ingurumen-inpaktua ahal beste murrizten duen, baliabideak optimizatzen dituen eta zero waste praktikei heltzen dien gastronomia baten alde, ingurunearekiko errespetuz. Halaber, funtsezkoa dute bertako produktuaren eta Arabako Errioxako ardoaren defentsa. Kolektiboak lurraldeko ekoizleen eta artisauen lana aldarrikatu du; sasoikotasunaren eta hurbiltasunaren alde egiten du, eta eskualdeko ardoak bere nortasunaren eta gastronomiaren ikurtzat hartzen ditu. Komunitate honetan, berrikuntza eta erroa bateratzen dituzte. Sukaldaritza aldatzen dute esentzia galdu gabe, teknika berriak ekarriz, Arabako sukaldaritzaren memoriari uko egin gabe. Sinesmen irmo bat dute gidari, gainera: gastronomia komunitatean eraikitzen da, profesionalen arteko elkarlanaren bidez, elkarrengandik ikasiz eta sektore indartsuago eta askotarikoago baten alde ekarpena egiteko borondatearen bitartez. Etengabeko prestakuntza eta norbere buruarekiko zorroztasuna ere ezinbesteko zutabeak dira bai sukaldean bai jantokian, baita Arabako sukaldaritzari bertako zein nazioarteko zirkuitu gastronomikoetan ikusgaitasun handiagoa eta posizionamendu hobea emateko lana ere. Sormenak, sasoikotasunak eta abegi onak osatzen dute kolektiboaren lanaren oinarria, haien proposamena aberasten jarraitzeko beste diziplina eta kultura batzuekiko elkarrizketatik elikatzeko asmoarekin batera.

Artisautza, itsasoa, pertsonak, nortasuna eta kultura oinarrizko ardatzak izango dira 2025eko euskal gastronomiaren funtsa islatzeko“Eskulan” izenaren pean, maila handiko chefak elkartu dira, hala nola Aitor Arregi (Elkano), Pili Manterola (Iribar), Dani López (Kokotxa), Gorka Rico (AMA), Gorka Txapartegi (Alameda) eta Igor Arregi. Elkarrizketa-eremu bat sortu dute menu oso berezi baten bidez, baita esperientzia murgiltzaile bat ere, eta sektoreko ekoizle, artista eta eragileek ere egin dute bat harekin; esaterako, Itsaso Compañon Arabako Errioxako Upategien Elkarteko (ABRA) presidenteak, Arantxa Orbegozo margolariak, Garazi Egiguren dantzariak eta Uxue Maiotz talogileak.Aurkeztutako jaki bakoitzak ondare gastronomikoa eta euskal gastronomia interpretatzeko modu berriak uztartu ditu, eta, haren aberastasuna ezagutarazteaz gain, haren egokitzeko gaitasuna eta sormena indartu ere egin ditu, erreferentzia izaten jarrai dezan  Donostian, otsailaren 11n (asteartea). Basque Culinary Centerren, aparteko gau-ekitaldi bat izan da: Mahaia Kolektiboa taldeko kideak elkartu dira, eta, afari baten bidez, sukaldeko bikaintasunaren etorkizunari eta gastronomiak Euskadin dituen erronkei buruz hausnartu dute. Atzo, otsailak 10, egin zen topaketa. Euskal nortasuna babestu eta garatzearekiko konpromisoa erakutsi du, tradizioaren eta berrikuntzaren arteko elkarrizketa, eta plater bakoitzean irudikatu da hori.   “Eskulan” izenaren pean, eta Mantala Basque Gastronomyren ekintzen barruan, Aitor Arregik (Elkano), Paul Arrillagak (Zazpi), Pili Manterolak (Iribar), Pablo Loureirok (Casa Urola), Juan Carlos Carok (Zelai Txiki), Jon Ayalak (Laia), Dani Lópezek (Kokotxa), Gorka Ricok (AMA), Gorka Txapartegik (Alameda) eta Igor Arregik eta Lidia Olaizolak (Kaia) elkarrizketa-eremu bat sortu dute menu oso berezi baten bidez, baita esperientzia murgiltzaile bat ere, eta sektoreko ekoizle, artista eta eragileek ere egin dute bat harekin. Han izan dira, besteak beste, Itsaso Compañon, Arabako Errioxako Upategien Elkarteko (ABRA) eta El Mozo Wines upategietako (ABRA) presidentea, Arantxa Orbegozo margolaria, Garazi Egiguren dantzaria, Jakoba Errekondo paisajista eta agronomoa, Uxue Maiotz talogilea eta Aitor Galparsoro okina.Ekitaldian, gastronomia, artea eta lurraldea uztartu dira. Afarian, Mantala Basque Gastronomyk eta Mahaia Kolektiboak 2025ean gauzatuko dituzten lan-ildoak aurkeztu dira, eta ikuspegi eta esperientzia gastronomiko berriak ekarri dituzte. Mantala Basque Gastronomy Basque Culinary Centerren ekimena da, eta euskal gastronomia sustatzea eta garatzea du helburu; bestalde, Mahaia Kolektiboa entzute handiko Gipuzkoako hainbat sukaldarik osatzen dute.  Aurkeztutako jaki bakoitzak ondare gastronomikoa eta oraingo euskal sukaldaritza interpretatzeko modu berriak uztartu ditu, eta, lurraldeko gastronomiaren aberastasuna ezagutarazteaz gain, haren egokitzeko gaitasuna eta sormena indartu ere egin ditu, etengabe aldatzen ari den erreferentzia bizia izaten jarrai dezan. Gainera, Arabako Ardoak markako ardoekin lagundu da menua, eta berariaz hautatu dira plater bakoitza goratzeko eta harekin ezkontzeko . Orobat, Martiko markako produktuak zerbitzatu dira ere. Izan ere, Martikok, ekimen honi babesa emanez, euskal gastronomiaren nortasun-garapenoarekin duen konpromisoa erakusten du, gure historia berriko errezetategi giltzarri baten eguneratzearen, berrikuntzaren eta garapenaren aldeko apustua eginez. Euskal gastronomiaren ospakizun bat ez ezik, asmo-adierazpen bat ere izan da afaria: tradizioa eta berrikuntza bidelagun egingo dituen etorkizuna eraikitzen jarraitzeko konpromiso kolektibo bat. Etorkizun horretan, Euskadiren sukaldaritzako bikaintasunak mundua inspiratzen jarraitzea nahi da. ERRONKAN, AUKERAK ETA PROPOSAMEN GASTRONOMIKOA  Afarian eskainitako menuan bezala, aurten, Mahaia Kolektiboak eta Mantalak batez ere oinarrizko bost ardatzetan egingo dituzte ahaleginak. Ardatz horiek egungo euskal gastronomiaren funtsa islatzen dute: Euskadiko artisautza, itsasoa, pertsonak, nortasuna eta kultura. Lan-ildo horiek lurraldearen sukaldaritza-ondarea babestu nahi dute, eta, horrez gain, etorkizunerantz proiektatu ere bai, berrikuntzaz eta haren erroekiko errespetuaz baliatuta. Bi ekimenek artisau-lana, belaunaldiz belaunaldi helarazitako ezagutza eta bikaintasun teknikoa ezagutarazten dituzte, euskal gastronomiaren oinarri gisa eta etorkizun jasangarria eta kalitatezkoa izateko funtsezko euskarri gisa. Jose Migel Barandiaran antropologoaren ideiari jarraituz ("Ez gara geure baitan"), gastronomia ezinbestekoa da arte eta lanbideen bilakaeran, artisau-jarduerei garatzen laguntzen baitie.  Halaber, itsasoa beti izan da inspirazio- eta sormen-iturri agorrezina euskal sukaldarientzat; hala da gaur egun ere, eta funtsezko eginkizuna du gure nortasunean, kulturan eta gastronomian. Baleontzien garaitik gaurdaino, Euskadiko elikagai eta kultura-eragile gisa aldatu da, eta gure sukaldaritza definitu duten produktu eta zaporeak eman dizkigu. Gaur egun, ikerketarako eta garapenerako eremu izaten jarraitzen du, eta, hor, berrikuntzak eta tradizioarekiko errespetuak bat egiten dute sukaldaritzako adierazpide berriei forma emateko. Halaber, gastronomia, ororen gainetik, ospakizuna da: pertsonena, chefena, ekoizleena, artisauena eta, nola ez, jankideena. Izan garena eta gaur egun garena kontuan hartuz baino ez dugu aurrera egingo gure lurraldeko gastronomia bultzatzen, tokiko mailan zein nazioartean. Testuinguru horretan, zenbait liburu (adibidez, Mamia: mujeres que han transformado la gastronomía vasca (2024), zeina aurkezpen-ekitaldian eman baita ezagutzera), are esanguratsuago bihurtzen dira, sukaldaritza ulertzeko dugun modua zehazten duen jakituria identitario hori belaunaldiz belaunaldi zabaldu dutenen ondarea aitortzen eta ezagutarazten baitute. 2025ean, euskal nortasuna errespetatzea eta babestea konpromiso etenezin gisa sendotuko da, eta, zeregin horretan, sakon sustraitutako kultura-ondarearen zaindaria izango da gastronomia. Errezeta tradizionalak berreinterpretatuz, zubi bat eraikitzen da iraganaren eta orainaren artean, eta, horri esker, euskal sukaldaritzaren funtsak, luzaroan irauteaz gain, aurrera ere egiten du, sentikortasunez eta sormenez. Ikuspegi horrekin, kopiatu ez ezik, berrimajinatu ere egin nahi da, aspaldiko teknikak osagai garaikideekin fusionatzeko, baita plater enblematikoak gaur egungo eskari eta sentikortasunekin elkarrizketan diharduten esperientzia bihurtu ere. Gainera, ildo hori itun bat ere bada ; itun bat lurrarekin, ingurumenarekin, osasunarekin eta animalien ongizatearekin, baita etorkizuneko belaunaldiekin ere; izan ere, atsotitzak dioen bezala, “ez dugu gure arbasoen lurra jasotzen; gure seme-alabengandik mailegatu besterik ez dugu egiten”. Azkenik, kultura protagonista izango da, eragile sortzaile gisa, kontzeptu honetatik abiatuta esperientzia aberastuz: “Gizakiak lurra lantzean sortzen da kultura”. Gastronomiak aparteko adierazpen kultural gisa duen balioa nabarmentzen du ideia horrek, gastronomia gai baita lurraldea, tradizioa, berrikuntza eta artea lotzeko. Proposamen horrekin, Mahaia Kolektiboak eta Mantalak euskal gastronomiarekiko beren konpromisoa berretsi dute 2025ean, eta nortasunaren, jasangarritasunaren eta sormenaren erreferentzia gisa proiektatuko dute mundu mailan.

Gaur aurkeztuko da Mamia: euskal gastronomia eraldatu duten emakumeak liburua. Mantala Basque Gastronomyk garatutako proiektua da, Basque Culinary Centerrek eta Hazi Fundazioak sustatuta. Euskal sukaldaritzak mugak gainditu ditu, eta inspirazio-iturri da gaur egun. Gastronomiahorrek, produktuaren garrantzian eta etengabeko berrikuntzan oinarritua, Euskadirenkultura-aberastasuna bultzatu du. Baina, gainera, errezeta tradizionalen bilduma apartak etaegokitzeko gaitasunak gure mugaz harago zabaltzen lagundu diote, eta gaur egun ereondare bizi-bizia da, emakumeek belaunaldiz belaunaldi ezagutarazi dituzten errezeteiesker. Liburuan bildutako berrogeita hamar emakumeek mamia jasotzen dute (hots, muina, funtsa),baina askoz ekosistema zabalago baten adibideak dira, ezinezkoa baita guztiak argitalpenbakarrean jasotzea. Orrialde hauetan, azken mendeko emakume gastronomorikeraldatzaileenetako batzuk bakarrik jaso dira, baina berrogeita hamar kontakizun hauekaitortza egin nahi diete euskal gastronomiako hainbeste sektoretan lanean jardun diren,orain diharduten eta gerora jardungo diren emakume guztiei.Liburuko protagonisten artean, hauek dira izen ezagunenetako batzuk: Berrogeita hamar(50) emakume protagonisten artean, hauek dira izen ezagunenetako batzuk: Elena Arzak(Arzak jatetxeko sukaldaria), Angelita Alfaro (sukaldari eta dibulgatzailea), Gabriela Uriarte(elikadura GU Nutrición-en), Mari Mar Churruca (Euskal Gastronomia Academiakopresidentea), Amaia Arguiñano (Bodega K5 upeltegiko burua), Luisa López (sukaldari,jantoki arduraduna, irakaslea eta gastronomía disenatzailea), Lourdes eta Carmen Martínez(Vitivinicola Martínez Zabala Taldeko jabe eta kontseilariak), Ana Vega (dibulgatzaile etakazetari gastronomikoa), Elena Romeo (Gastronomia Zientzietan doktorea), Lara Martín(sukaldari eta Bisubi Fundazioko presidentea) edo Pili Manterola (Iribar jatetxekosukaldaria).   Sukaldariak, ikertzaileak, mahastizainak, dibulgatzaileak, eta baita abeltzainak, buztingileak,sagardogileak eta enpresaburuak ere: hainbat diziplinatan jardun dute, eta liburu honetakoistorioek lurraldeko aberastasun gastronomikoa islatzen dute, Basque Culinary Centerrekaberastasun hori ulertzen duen moduan: 360 graduko balio-kate bat, non profil profesionalaskotarikoak elkartzen baitira ondare paregabe bat osatzeko. Izan ere, euskal emakumeakbeti egon dira sukaldeetan, baina baita baserrietako baratzeak lantzen, artaldeak larreratzenedo sektore osoen garapena bultzatzen ere, eta funtsezko ekarpenak egin dituzte sustraieieusteko eta sukaldaritza-ondarea gordetzeko. Ekitaldian izango dira orobat AmaiaBarredo Eusko Jaurlaritzako Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza sailburua, Joxe Mari Aizega Basque Culinary Centerreko zuzendari nagusia, Imanol ZubelzuMantalako koordinatzailea, eta euskal ekosistema gastronomikoko 200 lagun inguru.Amaia Barredok aitortu duenez, “gaur aurkezten dugun lana oso berezia da niretzat: gurehistoria maite duen euskal herritar gisa, lehen sektoreko ordezkari instituzional gisa etaemakume gisa. Mamiak gure historia gastronomikoaren testigantza jasotzen du, etaprotagonistei egindako omenaldia da: gure gastronomiaren arima izan diren –eta diren–emakumeei. Liburu honek gure memoria kolektiboa aberasten du, eta ekarpen guztiakberdin baloratzen dituen gizarte baterantz aurrera egiten jarraitzera bultzatzen gaitu”.Bestalde, Joxe Mari Aizegak adierazi duenez, “Euskal sukaldaritzaren inguruko ezagutzakez zituen oraindik aztertu bere figura garrantzitsuenetako batzuen historia pertsonal etaprofesionala; argitalpen honek istorio inspiratzaile batzuk jasotzen ditu, ekintzailetzaren,talentuaren, sormenaren, berrikuntzaren eta lan nekaezinaren erreferente garbiak guztiak ere, eta istoriook aukera ematen dute euskal gastronomiak azken hamarkadetan izan dueneboluzioa zuzen-zuzenean ezagutzeko”. Mantalan, Basque Culinary Center eta Eusko Jaurlaritzaren Hazi Fundazioa babesleditugularik, euskal gastronomia sustatzea eta garatzea da gure xedea. Gure lurraldearengarapen sektoriala bultzatzeko proiektu egokienen inguruan hausnartzen dugu etengabe.Etorkizunera begiratuko duten proiektuak bilatzen ditugu, gastronomiako eragileen artekosinergiak sustatuko dituztenak eta dagokien balioa emango dietenak mundu osoan ezagunaden abangoardiako produktu-sukaldaritzaren ezaugarriei.Horretarako, uste dugu funtsezkoa dela ezagutza: hots, euskal gastronomiaren ondareaulertzea eta haren berri ematea. Izan garena eta gaur egun garena kontuan hartuz baino ezdugu aurrera egingo gure lurraldeko gastronomia bultzatzen, tokiko mailan zein nazioartean,eta horrela eraikiko dugu etorkizuneko gastronomia. Izan ere, biharko jardunaren ildoakdefinitzeko, ezinbestekoa da gaur arte gertatutako guztia ulertzea.Planteamendu horren arabera, eta aztertu nahian zer ezagutza-mota sortu behar litzatekeengure lurraldeko gastronomiarako, konturatu gara emakumeak lider izan direla gastronomianbaina beren ekarpenak ez direla erakutsi orain arte, ez direla zabaldu, eta horrek hutsunebat utzi duela memoria kolektiboan. Hori kontuan izanik, beraz, ikuspegi horiek etagastronomia ulertzeko modu horiek geureganatu behar ditugu aurrera egiten jarraitzeko.Proiektua taxutuz joateko, Mantala ekosistema hausnarketa hori partekatzen hasi zen, etaHazi, Basque Culinary Center, kofradiak, Fecoga, Euskal Gastronomia Akademia,Euro-Toques, Bisubi Fundazioa, Jakitea, Gozoa eta Mahaia Kolektiboa elkarturik, izen-abizenak jartzen hasi ginen azkan hamarkadetan Euskadiko gastronomiari ekarpenesanguratsuenetako batzuk egin dizkieten protagonistei. Ahalegindu ginen diziplina etajardun askotako emakumeak aukeratzen, besteentzat ezagutza-oinarri ezinbestekoadirenak. Eta, horretaz gainera, sormen-, inspirazio eta integrazio-iturri ere badirenak.Argitalpen honetan, gastronomiaren esparru oso ezberdinetako 50 emakumek hartu dutehitza, baina beste hamaika kontakizun ere badira haienekin batera. Izan ere, liburukoprotagonistak berekin bat egiten duen ekosistema eta komunitate askoz zabalago batenordezkari dira. Espero dugu sortu dugun ezagutza aberasgarri izatea irakurleentzat, ezen, Mamia euskalgastronomiaren kontakizun ofizialean txertatuta, ezin baitiogu begi berekin begiratu euskalsukaldaritzari. Liburua dagoeneko eskuragarri dago euskaraz eta gaztelaniaz Elkar (banatzaile ofiziala) eta BCC Store. ESKURATU LIBURUA HEMEN

Argitalpenak Andoni Beristainen 50 irudi eta gastronomiaren, kulturaren eta euskal gizartearen 50 ahots biltzen ditu, mugimendu haren ondarea gaurtik berriro begiratzeko Mantala Basque Gastronomyk, Basque Culinary Centerrek eta Hazi Fundazioak euskal gastronomia balioan jartzeko bultzatutako proiektuak, EUSKAL SUKALDARITZA BERRIA: atzo, gaur eta bihar liburua aurkeztu du gaur K5 Txakolina Upategian. Argitalpena Euskal Sukaldaritza Berriaren 50. urteurrenaren harira sortu da. Aurkezpen editorial batetik harago, topaketan omena egin zaio  sukaldea, produktua, lurraldea eta ezagutza partekatua ulertzeko modua eraldatu zuen belaunaldi hari. Euskal Sukaldaritza Berria ez zen sukaldaritza-berrikuntza soil bat izan: ateak ireki zituen, sekretismoa atzean utzi zuen, eta trukean, konplizitatean eta begirada kolektiboan oinarritutako lan egiteko modu berri bat ekarri zuen.  Liburua, hain zuzen ere, ideia horretatik jaio da. Andoni Beristain artista bisualak sortutako 50 irudiren eta gastronomiari, kulturari eta euskal gizarteari lotutako pertsonen 50 esaldiren bidez, argitalpenak elkarrizketa bat proposatzen du memoriaren eta orainaren artean, argazkiaren eta hitzaren artean, mugimendu hura izan zenaren eta gaur egun oraindik etorkizunera proiektatzen duenaren artean. Euskal Sukaldaritza Berriari berriro begiratzeko liburu bat EUSKAL SUKALDARITZA BERRIA: atzo, gaur eta bihar liburuak ez du mugimenduaren irakurketa kronologiko edo itxi bat proposatzen. Aitzitik, beste leku batetik berriro begiratzera gonbidatzen du: irudi sinbolikoen, esaldi laburren eta begirada askotarikoen bidez, haren ondarearen zabaltasuna ulertzeko aukera emanez. Orrialdeetan sukaldarien, ekoizleen, kultur eragileen, kazetarien, artisten eta euskal gastronomiako belaunaldi desberdinetako ordezkarien ahotsak biltzen dira. Argitalpenak Euskal Sukaldaritza Berriari beste modu batera begiratzen dio: gastronomiaren historiako kapitulu funtsezko gisa, baina baita gaur egun ere bizirik dagoen jarrera gisa ere. Jarrera horren oinarrian daude ezagutza partekatzea, besteengandik ikastea, mundura begiratzea eta jatorrira galdera berriekin itzultzea.  Liburuan jasotako esaldietako batek, Martin Berasateguik sinatutakoak, honela dio: “hacer escuela es transformar la experiencia individual en un patrimonio colectivo, donde el conocimiento se comparte, el compañerismo lo fortalece y cada generación ayuda a crecer a la siguiente, dando lugar a un legado que pertenece a todos”. Elena Arzakek ere, argitalpenean parte hartzen duen ahotsetako batek, sormenetik eta produktutik laburbiltzen du espiritu hori: “Desde la esencia de la tierra, la pureza del producto, brotar y crear, abrir las puertas a la creatividad, hacer magia con los pucheros, eso es la Nueva Cocina Vasca”. Ildo berean, Pedro Subijanak mugimendu hura posible egin zuen espiritu kolektiboa zaintzera dei egiten du liburuan:  “Me gustaría que ese espíritu de coopetición, de unión y de respeto entre las diferentes formas de ver la cocina y de hacer país nunca se rompiera por más que cambien los tiempos. Pero sin conformarse. Beti aurrera, denok batera!”. Bidea ireki zutenei egindako omenaldia Aurkezpen ekitaldiak Euskal Sukaldaritza Berriaren protagonista izan ziren pertsona batzuk partaide izan ditu, baita gastronomiaren, kulturaren eta erakundeen esparruko ordezkariak ere. Parte-hartzaileen artean izan dira Karlos Arguiñano, Pedro Subijana, Ramon Roteta, Tatus Fombellida, Elena Arzak, Martín Berasategui eta Hilario Arbelaitz  urteurren honen esparruan omendutako figurak. Topaketan parte hartu dute, halaber, Joxe Mari Aizegak, Basque Culinary Centerreko zuzendari nagusiak, eta Amaia Arguiñanok, K5 Txakolina Upategiko ekitaldiaren anfitrioiak. Kulturaren esparrutik, Miren Arzalluz Guggenheim Bilbao Museoko zuzendariak eta Toti Martínez de Lezea idazleak parte hartu dute; azken hau ere liburuan jasotako ahotsetako bat da. Argitalpena mahai-inguru batean aurkeztu da, Andoni Beristain irudien egilearekin, Imanol Zubelzu proiektuaren arduradunarekin; Elena Arzak, liburuan parte hartu duen ahotsetako bat eta Euskal Sukaldaritza Berriaren ondarea gertutik bizi izan duen pertsonetako bat eta Aitor Arregi sektore gastronomikoaren ordezkariarekin eta argitalpeneko ahotsetako batekin. Ekitaldia esku-hartze artistiko eta musikalekin osatu da, euskal gastronomia kulturarekin, lurraldearekin eta sorkuntzarekin elkarrizketan jarri zuen belaunaldi hari egindako omenaldiaren parte gisa pentsatuta. Atzo, gaur eta bihar Liburuaren izenburuak proiektuaren zentzua laburbiltzen du: atzo, gaur eta bihar. Atzo, bide bat ireki zutenena. Gaur, ondare hori orainalditik berriro begiratzen dutenena. Eta bihar, jasotako guztia nola zaindu, aktibatu eta etorkizunera proiektatu galdetzen jarraitzen duen euskal gastronomiarena. Mantala Basque Gastronomyrentzat eta Basque Culinary Centerrentzat, argitalpen hau Euskal Sukaldaritza Berriaren ondarea aitortzen eta aktibatzen jarraitzeko borondatearen parte da, orainari interpelatzen dion herentzia bizi gisa ulertuta. Berrogeita hamar urte geroago, historia hartara itzultzeak jasotako guztiarekin gaur egun zer egiten dugun galdetzea ere esan nahi du. Izan ere, liburu honek erakusten duen bezala, Euskal Sukaldaritza Berriaren garrantzia ez dago utzi zituen plateretan soilik, inauguratu zuen jarreran baizik. Liburua laster egongo da eskuragarri Basque Culinary Centerreko online dendan.

Mantala Basque Gastronomyk antolatuta, BSTK Basotik Fundazioarekin lankidetzan, jardunaldiak gastronomia berdean jarri du arreta, baita basoak ezagutza, produktu, biodibertsitate eta etorkizun-eremu gisa sektorearentzat duen eginkizunean ere. Gastro Gaztearen topaketa berri bat izan da astelehen honetan Pagoetako Parke Naturalean, Mantala Basque Gastronomyk, Basque Culinary Centerrek euskal gastronomia bultzatzeko duen proiektuak, antolatuta, BSTK Basotik Fundazioarekin lankidetzan. Jardunaldiak gastronomiari, ekoizpenari, artisautzari eta lurraldeari lotutako profesional gazteak bildu ditu, gastronomia berdeago, jasangarriago eta inguruneko baliabideekin konektatuago baterantz nola egin aurrera hausnartzeko. Topaketak basoaren inguruko elkarrizketa ireki nahi izan du, basoa espazio bizi gisa hartuz: biodibertsitatea, ezagutza, lehengaiak, ofizioak, kultura eta gastronomiarentzat aukera berriak eskaintzen dituen leku gisa. Begirada horretatik, jardunaldiak produktuaren, naturaren, ofizioaren eta lurraldearen arteko elkargunean lan egiten duten hainbat proiektu eta esperientzia hurbildu dizkie parte-hartzaileei. Erakunde-irekieran parte hartu dute Imanol Zubelzuk, Mantala Basque Gastronomyko arduradunak; Nora Beltrán de Otálora Errastik, Eusko Jaurlaritzako Elikagaien Kalitate eta Sustapeneko zuzendariak; eta Amaia Isastik, BSTK Basotik Fundazioaren ordezkari gisa. Lehen bloke horretan, topaketaren zentzua eta sektoreko profesional gazteen artean espazio partekatuak sortzearen garrantzia kokatu dira. “Gastro Gaztea, hain zuzen ere, sektoreko belaunaldi berriek elkar ezagutzeko, galderak egiteko eta euskal gastronomiaren etorkizuna elkarrekin pentsatzeko espazioak sortzeko jaio zen. Pagoetan, basoari etorkizun horren parte gisa begiratu nahi izan diogu: ezagutza, produktua, biodibertsitatea eta kultura gastronomikoa biltzen dituen espazio gisa”, adierazi du Imanol Zubelzuk, Mantala Basque Gastronomyko arduradunak. “Basotik Fundazioan Gipuzkoako basoak kudeatutako espazio biziak izan daitezen lan egiten dugu, baita ingurumen, gizarte eta ekonomia-balioa sortzeko gaitasuna izan dezaten. Gastro Gaztea bezalako ekimenek mendia begirada profesional berrietara hurbiltzeko aukera ematen digute, eta erakusten dute basoa ez dela baliabide natural bat soilik, baizik eta ezagutzaren, biodibertsitatearen eta inguruneari lotuago dagoen gastronomia baterako aukeren lurraldea ere”, adierazi du Amaia Isastik, BSTK Basotik Fundazioaren ordezkari gisa.  Ongietorriaren ondoren, Amaia Agotek, Pagoetako Parke Naturaleko ingurumen-hezitzaileak, basoari eta haren onurei buruzko esku-hartzea eskaini du, haren balio ekologikoa, soziala eta kulturala landuz. Haren ekarpenak jardunaldia esparru zabalago batean kokatzeko balio izan du: basoa zaindu beharreko ekosistema gisa ulertzeko, baina baita elikaduraren, lurraldearen eta jasangarritasunaren arteko harremana birpentsatzeko leku gisa ere. Goizean zehar, parte-hartzaileek gastronomia berde eta jasangarrian oinarritutako lan-dinamika batean hartu dute parte Imanol Zubelzu eta Blanca del Noval, gastronomia iraunkorrean espezialistaren eskutik. Helburua ideiak, erronkak eta aurrera egiteko bide posibleak partekatzea izan da, inguruarekin, hura lantzen duten pertsonekin eta lurraldeko baliabideekin lotuago egongo den sektore baterantz. Jardunaldiak basoari, produktuari eta ofizioari lotutako hainbat proiekturen parte-hartzea ere izan du. Horien artean izan dira Miguel Goya harakina, Alejandro Goya Okelak proiektukoa; Diego Sorrarain, Baliarraingo sukaldaria; Patricia López de la Calle, Bodegas Artadikoa; Miriam Loidi artisaua; eta Agurtzane Subijana, Ondu eta Artadia proiektuen bultzatzailea. Haien esperientziek lurraldetik lan egiteko modu desberdinak erakusteko aukera eman dute, paisaiaren, lehengaiaren, jakintzaren eta komunitatearen arteko harremana balioan jarriz. Topaketak produktuari eta mahaiari lotutako uneak ere izan ditu. Jardunaldia Ainhoa Oyangurenen espezialitateko kafearekin hasi da, Trike Koffee Roasters proiektukoa, eta Joseba eta Ander Recondoren ogi eta gozoekin, Ore Amakoak. Gainera, Bittor Barandiaranek bere proiektua aurkeztu du, lehen truke-une horren parte gisa. Goiza amaitzeko, Ama Jatetxeak basoarekin lotutako mokaduen dastaketa eskaini du, partekatutako hausnarketa esperientzia gastronomiko bihurtuz. Gastro Gaztea Mantala Basque Gastronomyk bultzatutako ekimena da, euskal gastronomiaren inguruan komunitate gazte bat aktibatzeko, sukaldarien, ekoizleen, artisauen eta sektoreko beste eragile batzuen arteko topaketa sustatuz. Horrelako jardunaldien bidez, proiektuak elkarrizketarako, ikaskuntzarako eta lankidetzarako espazioak ireki nahi ditu, gastronomiaren etorkizuna lurraldetik kolektiboki pentsatzeko.

Mantala Basque Gastronomyk, Basque Culinary Centerrek euskal gastronomia bultzatzeko duen proiektuak, euskal diasporako 50 gazte hartu ditu, Eusko Jaurlaritzak bultzatutako Gaztemunduri Ateak Ireki programaren baitan. Jardunaldiak euskal gastronomiara hurbiltzeko aukera praktiko eta hausnartua eskaini du, lurraldeari, produktuari, transmisioari eta identitateari lotutako adierazpen kultural gisa ulertuta. Gaztemunduri Ateak Ireki euskal diasporako gazteei zuzendutako programa da, Euskal Etxeekin lotura duten 18 eta 35 urte bitartekoei. Programak Euskadin prestakuntza-egonaldiak eskaintzen ditu euskal kulturaren hainbat esparruren inguruan, hala nola musika tradizionala, dantza edo gastronomia. Testuinguru horretan, Basque Culinary Centerrek jardunaldi espezifiko bat antolatu du euskal gastronomia balioan jartzeko eta parte-hartzaileei haren gako batzuk hurbiltzeko. Eguna Getarian hasi da, bertan parte-hartzaileek gertutik ezagutu ahal izan dute paisaiaren, arrantza-jardueraren, tokiko produktuaren eta kultura gastronomikoaren arteko harremana, Aitor Arregi, Elkano Jatetxeko chefaren eskutik. Ondoren, taldea Basque Culinary Centerrera joan da, euskal gastronomiaren oinarriei, bilakaerari eta kultura transmititzeko tresna gisa duen eginkizunari buruzko saio teoriko batean parte hartzeko. Saio teoriko hori Javier Riverok, Tolosako Ama Jatetxeko chefak, eman du. Jardunaldiak arratsaldean jarraitu du sukaldaritza-tailer praktiko batekin. Bertan, gazteek euskal gastronomiako hainbat plater adierazgarri prestatu dituzte sektoreko profesionalen eskutik. Javi Riverorekin, Tolosako Ama Jatetxekoarekin, txipiroiak tintan prestatzen ikasi dute; Macarena Ordialesekin, Zumaiako Idoia Ardotegikoarekin, marmitakoa sukaldatu dute; eta Anelore Lasarekin, Donostiako Erre Jatetxekoarekin, pantxineta egin dute. Tailerrean landutako errezetak Euskal Etxeetan gero partekatu eta errepikatu ahal izateko aukeratu dira, euskal kultura gastronomikoaren transmisioa Euskal Herritik harago ere sustatzeko. Topaketa arratsaldean egindako elaborazioak partekatzeko askari batekin amaitu da. Esperientziak diasporako gazteen eta euskal kulturaren arteko lotura indartzeko aukera eman du gastronomiaren bidez, memoria, identitate eta belaunaldien arteko zubi gisa ulertuta. “Nire euskal sustraiekin berriro konektatzeko aukera ematen dit. Eta horrela, kulturari buruzko guztia ikasi ahal izatea; eta ikasten dudana Argentinara eraman, han ere erakutsi eta partekatu ahal izateko” Felipe Conde - Necoechea Euskal Etxea

Mantala Basque Gastronomyk eta BERRIAk Basque Culinary Centerren antolatutako topaketak 100 gonbidatu inguru bildu zituen, sektoreko emakumeen ibilbideak, jakintzak eta ekarpenak aitortzeko. Mamia proiektuko lehen aitortzak ospatu ziren atzo Basque Culinary Centerren, euskal gastronomiaren parte diren emakumeen lana, jakintza eta ibilbidea balioan jartzeko helburuarekin. Mantala Basque Gastronomyk eta BERRIAk antolatutako topaketak 100 gonbidatu inguru bildu zituen formatu hurbil, zaindu eta intimo batean: mahaietan eserita, askari bat partekatuz eta emakumeen ahotsak erdigunean jarriz. “Mamia” hitzaren ideiatik abiatuta, muinera, funtsara, barruan dagoenera begiratzeko gonbidapen gisa, jardunaldiak 2024an argitaratutako Mamia liburuarekin hasitako bideari jarraipena eman zion. Liburu hark euskal gastronomiari lotutako 50 emakumeren istorioak, ahotsak eta ekarpenak jaso zituen. Orain, lehen aitortza hauen bidez, Mamia egitasmoak kontakizun hori zabaltzen jarraitu nahi du, egunero euskal gastronomia sostengatzen eta eraikitzen duten beste emakume askoren lana ikusaraziz. Jardunaldian ongietorri instituzionala egin zuten Joxe Mari Aizegak, Basque Culinary Centerreko zuzendari nagusiak, eta Amagoia Mujikak, BERRIAko zuzendariak. Ondoren, Iñar Sastre eta Danaé Riañoren musikak girotu zuen topaketaren hasiera. Ekitaldiak, gainera, askaria posible egin zuten emakumeen testigantzak jaso zituen: Ainara Abasolo, Irrika Gluten Freeko arduraduna; Maite Retolaza, Oiharte Sagardotegiko burua eta Euskal Sagardoa Jatorri Deituraren lehendakaria; Paula Ostolaza, Gañeta Txakolindegiko burua; Ziortza Lopez, Soloitza Gaztandegiko gaztagilea; eta Lidia Olaizola, Kaia Kaipeko sukalde burua. Formatu horren bidez, mahai gainean zeuden produktuak ez ezik, haien atzean dauden istorioak, ofizioak, erabakiak eta begiradak ere partekatu ziren. Ogia, gozoak, sagardoa, txakolina, gazta eta atuna abiapuntu izan ziren jatorriaz, lanaz, transmisioaz eta lurraldeaz hitz egiteko. Bost aitortza, euskal gastronomiaren kontakizuna zabaltzeko Lehen edizio honetan, Mamiak bost emakume eta talde aitortu zituen, euskal gastronomiari hainbat esparrutatik egindako ekarpenagatik: lurraldea, baserria, ardoa, aretoa, komunitatea eta landa-eremuari lotutako sukaldaritza. Lurraldearekiko konpromisoa aitortza Nagore Etxebarriarteun Jauregibarriarentzat izan zen, García de Olano Upategikoa. Arabako Errioxako familia-upategi baten kudeaketan, profesionalizazioan eta proiekzioan egindako ibilbidea aitortu zitzaion. Bere lanak Laguardiako eta Paganoseko ardoak merkatu berrietara iristen lagundu du, lurraldeko produktua beste testuinguru batzuetara zabaltzeko bidean. Ibilbide oparoa / Erroa aitortza Marije Insausti Ondarentzat izan zen, Iztueta Esnekiakekoa, baserriari, esneari eta lurraldeari lotutako bizitza oso batengatik. Bere ibilbideak baserriari lotutako jakintzaren transmisioa irudikatzen du, baita tradizioa eta berrikuntza uztartzeko gaitasuna ere, produktu artisauen, elaborazio berrien eta herritarrak elikagaien jatorrira gerturatzen dituzten bisiten bidez. Gastronomia gizarteratzea aitortza Maider Larrañaga Zubillagarentzat izan zen, Arteaga Landetxeko sumillerra eta ostalaria. Aretotik ardoaren eta gastronomiaren mundua publikoarengana hurbiltzeko egin duen lana nabarmendu zen. Maiderrek ez du soilik ardoa zerbitzatzen: kontatu egiten du, testuinguruan kokatu, eta botila bakoitzaren atzean dauden pertsonak, paisaiak eta erabakiak mahaikidearengana eramaten ditu. Sarea ehuntzea / Komunitatea aitortza Hika Gastronomikoko areto-taldearentzat izan zen: Ana Isabel Etxeberria Otaegi, Mila Ugartemendia Zuriarrain, Arantxa Zubia Etxezarreta, Elba Amores Constante, Sana Eddardi Zindin eta Naroa Iraola Arregui. Aitortzak aretoko lana, komunitatea eta baserria, sukaldea eta mahaikidea hurbiltasunez, zaintzaz eta profesionaltasunez lotzeko gaitasuna jarri zituen balioan. Azkenik, Lurraldeari lotutako sukaldaritza aitortza Beatriz Pascualentzat izan zen, Salinas de Añanan kokatutako Almazen Salinaseko sukaldaria. Landa-eremuan eta proiektu propio baten bidez lurraldeari lotutako sukaldaritza garatzeagatik jaso zuen aitortza. Bere lanak erakusten du euskal gastronomia herri txikietan ere eraikitzen dela: paisaian, gertuko produktuan eta komunitatearekin sortzen den eguneroko harremanean. Aitortzak Amaia Barredok, Eusko Jaurlaritzako Elikadura, Landa Garapen, Nekazaritza eta Arrantza sailburuak, eman zituen. Emakumeak, memoria eta kontakizuna ardatz Aitortzez gain, topaketak Isabel Jaurenaren parte-hartzea izan zuen. BERRIAko Gizartea saileko koordinatzaileak hausnarketa bat partekatu zuen emakumeek euskal gastronomiaren kontakizunean izan duten presentziari buruz. Bere hitzek Mamiaren galdera nagusietako bati heldu zioten: nola kontatu da euskal gastronomiaren historia, nor agertu da kontakizun horretan eta nor geratu da bigarren planoan, urte luzez lana, jakintza eta transmisioa sostengatu arren. Jardunaldia Amaia Barredoren hitzaldiarekin eta Iñar Sastre eta Danaé Riañoren azken musika-piezarekin amaitu zen. Topaketak sariak banatzeaz harago, emakumeen lana aitortu, haien ahotsak entzun eta euskal gastronomiaren kontakizuna zabaltzeko aukera eman zuen.